Cách xác định và xử lý chỉ số BOD trong nước thải

Chỉ số BOD trong nước thải là một thông số quan trọng dùng để đánh giá lượng chất hữu cơ có khả năng phân hủy sinh học trong dòng thải. Khi BOD tăng cao, hệ thống xử lý sinh học phải tiếp nhận tải lượng cơ chất lớn hơn, đồng thời cần duy trì đủ sinh khối và oxy để thực hiện quá trình phân hủy. Vì vậy, kiểm soát BOD không chỉ là đưa một chỉ tiêu về giới hạn xả thải mà còn liên quan trực tiếp đến khả năng vận hành ổn định của toàn bộ hệ thống.

Chỉ số BOD trong nước thải là gì?

Chỉ số BOD trong nước thải bắt nguồn từ thuật ngữ Biochemical Oxygen Demand, nghĩa là nhu cầu oxy sinh hóa. Đây là lượng oxy hòa tan được vi sinh xử lý nước thải sử dụng để phân hủy các chất có khả năng phân hủy sinh học trong mẫu nước dưới những điều kiện thử nghiệm xác định. Trong thực tế, BOD5 thường được xác định sau 5 ngày ở 20°C và biểu thị bằng mg O₂/L. QCVN 40:2025/BTNMT hiện liệt kê BOD5 ở 20°C là một thông số ô nhiễm và dẫn chiếu các phương pháp TCVN 6001-1:2008, TCVN 6001-2:2008 và SMEWW 5210B:2023.

Chỉ số BOD trong nước thải thường được sử dụng cùng COD, DO và các thông số khác để đánh giá tải lượng chất hữu cơ. BOD càng cao thường cho thấy lượng chất hữu cơ dễ phân hủy sinh học càng lớn, nhưng không nên dùng một giá trị BOD tham khảo của ngành này để kết luận cho một nhà máy khác. Thành phần nguyên liệu, quy trình sản xuất, lưu lượng và mức độ pha loãng đều có thể làm thay đổi đặc tính nước thải.

Cách xác định chỉ số BOD trong nước thải

Phương pháp xác định BOD5 dựa trên nguyên tắc đo lượng oxy hòa tan bị tiêu thụ trong thời gian ủ mẫu. Với phương pháp pha loãng, mẫu được chuẩn bị theo điều kiện thử nghiệm, đo DO ban đầu rồi ủ trong điều kiện quy định. Sau thời gian 5 ngày ở 20°C, DO được đo lại và mức suy giảm oxy, cùng các hiệu chỉnh cần thiết, được sử dụng để tính giá trị BOD5. Đây là lý do kết quả BOD5 không thể được xác định chỉ bằng quan sát màu, mùi hoặc độ đục của nước.

Ngoài phương pháp pha loãng, các phòng thí nghiệm có thể sử dụng thiết bị đo BOD tự động như hệ thống Oxitop. Tuy nhiên, dù áp dụng phương pháp nào, khâu lấy mẫu, bảo quản, nhiệt độ và điều kiện thử đều có thể ảnh hưởng đến kết quả. Vì vậy, khi đánh giá hệ thống xử lý, chỉ số BOD trong nước thải nên được xác định bằng phương pháp phân tích phù hợp và có kiểm soát chất lượng mẫu.

Phương pháp xử lý BOD trong nước thải

Xử lý BOD thường cần sự kết hợp của nhiều công đoạn thay vì chỉ dựa vào một bể sinh học. Các công trình xử lý sơ bộ có thể loại bỏ rác, chất rắn, dầu mỡ hoặc các thành phần gây ảnh hưởng đến công đoạn phía sau. Với dòng thải có tải lượng hữu cơ lớn, công đoạn kỵ khí có thể được sử dụng để giảm tải trước khi nước đi vào xử lý hiếu khí. Cấu hình cụ thể phải dựa trên thành phần nước thải, lưu lượng, tải lượng và yêu cầu đầu ra.

Trong bể hiếu khí, vi sinh vật sử dụng chất hữu cơ làm cơ chất và cần oxy để duy trì quá trình chuyển hóa. Do đó, khi chỉ số BOD trong nước thải đầu vào tăng đột ngột, nhu cầu oxy và nhu cầu sinh khối cũng có thể tăng. Nếu hệ thống cấp khí không đáp ứng hoặc quần thể vi sinh bị suy giảm, BOD đầu ra có thể tăng theo. Các thông số như DO, MLSS, tải trọng hữu cơ, pH, nhiệt độ và khả năng lắng của bùn cần được theo dõi đồng thời để xác định nguyên nhân.

Với hệ thống đang vận hành nhưng sinh khối yếu, phục hồi chậm hoặc thường xuyên chịu biến động tải hữu cơ, có thể xem xét bổ sung chế phẩm vi sinh phù hợp. Tuy nhiên, vi sinh không thể thay thế cho việc kiểm soát lưu lượng, tải lượng, cấp khí và các điều kiện nền của bể. Hiệu quả xử lý chỉ được duy trì khi quần thể vi sinh có môi trường phù hợp để sinh trưởng và phân hủy chất hữu cơ.

Giải pháp kiểm soát chỉ số BOD trong nước thải bằng vi sinh

FUGREEN MIC305 là chế phẩm vi sinh được định hướng cho công đoạn xử lý sinh học, hỗ trợ phân hủy các hợp chất hữu cơ và giảm các chỉ tiêu như BOD, COD và TSS. Sản phẩm được ứng dụng cho nhiều hệ thống xử lý nước thải công nghiệp có thành phần hữu cơ phù hợp. Việc lựa chọn và sử dụng vẫn cần căn cứ vào đặc tính nước thải, công nghệ xử lý và tình trạng thực tế của bể sinh học.

Khi chỉ số BOD trong nước thải cao, không nên bắt đầu bằng việc tăng liều vi sinh một cách máy móc. Trước tiên cần xác định BOD cao ở đầu vào hay đầu ra, tải lượng hữu cơ thực tế, mức biến động theo ca sản xuất và khả năng xử lý của từng công đoạn. Nếu BOD đầu ra tăng, cần kiểm tra đồng thời DO, MLSS, tình trạng bùn, tải trọng hữu cơ và khả năng xuất hiện chất gây ức chế.

FUGREEN MIC305 có thể đóng vai trò hỗ trợ khi hệ thống cần tăng cường quần thể vi sinh phân hủy chất hữu cơ. Tuy nhiên, chỉ số BOD trong nước thải không thể được kiểm soát bằng một giải pháp duy nhất trong mọi trường hợp. Một hệ thống ổn định cần được kiểm soát từ nguồn phát sinh, tiền xử lý đến điều kiện sinh học trong bể. Cách tiếp cận này giúp xử lý nguyên nhân thay vì chỉ khắc phục biểu hiện BOD tăng cao.

Thông tin liên hệ chi tiết:

• CÔNG TY TNHH MÔI TRƯỜNG FUGREEN
• Mã số thuế: 0317704005
• Địa chỉ: 52/12/43/1 Đường Vườn Lài, Khu Phố 1, P. An Phú Đông, TP Hồ Chí Minh
• VPĐD: Số 43 đường số 1, Kp. Bình Đường 2, P. Dĩ An, TP. Hồ Chí Minh
• SĐT: 1900 561 504
• Email: info@fugreen.com.vn